Marcin Kamola

Konsultacja

Zadzwoń do nas

(+48) 799 138 401

Napisz do nas

dr.marcinkamola@gmail.com

28 lutego 2025

Czas zaprzeszły w języku niemieckim. Plusquamperfekt krok po kroku

W języku niemieckim mamy kilka sposobów mówienia o przeszłości. Jednym z nich jest Plusquamperfekt, czyli czas zaprzeszły.Nazwa może brzmieć dość poważnie, ale sama konstrukcja jest stosunkowo prosta. Plusquamperfekt stosujemy wtedy, gdy mówimy o dwóch wydarzeniach, które wydarzyły się w przeszłości, i chcemy wyraźnie pokazać, że jedno z nich nastąpiło wcześniej. Spójrzmy na przykład:

Ich war müde, weil ich schlecht geschlafen hatte.

Byłem zmęczony, ponieważ źle spałem.

Najpierw:

ich hatte schlecht geschlafen

czyli źle spałem,

a później:

ich war müde

czyli byłem zmęczony.

Plusquamperfekt pozwala więc uporządkować wydarzenia na osi czasu.

Czym jest Plusquamperfekt?

Plusquamperfekt to niemiecki czas zaprzeszły.

Używamy go, gdy opisujemy wydarzenie, które:

miało miejsce w przeszłości,
zakończyło się przed innym wydarzeniem w przeszłości.

Można przedstawić to bardzo prosto:

wcześniejsze wydarzenie → późniejsze wydarzenie

Na przykład:

Ich hatte gegessen → ich ging spazieren.

Najpierw zjadłem, później poszedłem na spacer.

Pełne zdanie:

Nachdem ich gegessen hatte, ging ich spazieren.

Kiedy już zjadłem, poszedłem na spacer.

Jak tworzymy Plusquamperfekt?

Konstrukcja jest bardzo podobna do Perfekt.

Potrzebujemy:

haben lub sein w Präteritum + Partizip II

Czyli:

hatte / hattest / hatte / hatten / hattet / hatten + Partizip II

lub:

war / warst / war / waren / wart / waren + Partizip II

Plusquamperfekt z „haben”

Przykład z czasownikiem:

machen – robić

Partizip II:

gemacht

W Plusquamperfekt:

ich hatte gemacht

zrobiłem wcześniej / miałem zrobione

du hattest gemacht

er hatte gemacht

wir hatten gemacht

ihr hattet gemacht

sie hatten gemacht

Przykłady z „haben”

Ich hatte schon gegessen.

Już wcześniej zjadłem.

Du hattest viel gearbeitet.

Wcześniej dużo pracowałeś.

Er hatte das Buch gelesen.

On wcześniej przeczytał książkę.

Wir hatten den Film gesehen.

Wcześniej obejrzeliśmy film.

Sie hatten das Problem gelöst.

Wcześniej rozwiązały problem.

Plusquamperfekt z „sein”

Niektóre czasowniki tworzą Plusquamperfekt z czasownikiem:

sein

Wtedy używamy jego form w Präteritum:

war

warst

war

waren

wart

waren

Przykład:

gehen → gegangen

ich war gegangen

poszedłem wcześniej

du warst gegangen

er war gegangen

wir waren gegangen

ihr wart gegangen

sie waren gegangen

Kiedy używamy „sein”?

Zasada jest podobna do tej, którą znamy z Perfekt.

sein stosujemy przede wszystkim z czasownikami oznaczającymi:

zmianę miejsca,
zmianę stanu.

Przykłady:

gehen → war gegangen

kommen → war gekommen

fahren → war gefahren

ankommen → war angekommen

aufstehen → war aufgestanden

einschlafen → war eingeschlafen

Dlaczego używamy Plusquamperfekt?

Wyobraźmy sobie dwie sytuacje:

Najpierw:

Ich habe gegessen.

Potem:

Ich bin spazieren gegangen.

Jeżeli opowiadamy o tym w przeszłości i chcemy zaznaczyć kolejność, możemy powiedzieć:

Nachdem ich gegessen hatte, ging ich spazieren.

Po tym, jak zjadłem, poszedłem na spacer.

hatte gegessen pokazuje, że jedzenie miało miejsce wcześniej.

Plusquamperfekt na osi czasu

Możemy wyobrazić sobie:

⬅️ Ich hatte gegessen.⬅️ Ich ging spazieren.

Czyli:

najpierw zjadłem,
później poszedłem na spacer.

Plusquamperfekt opisuje wydarzenie znajdujące się jeszcze „wcześniej” w przeszłości.

„Nachdem” i Plusquamperfekt

Jednym z najczęstszych połączeń jest:

nachdem

czyli:

po tym jak

Przykład:

Nachdem ich gegessen hatte, ging ich spazieren.

Po tym, jak zjadłem, poszedłem na spacer.

Inny przykład:

Nachdem ich gearbeitet hatte, ging ich nach Hause.

Po tym, jak pracowałem, poszedłem do domu.

Nachdem sie angekommen war, rief sie mich an.

Po tym, jak przyjechała, zadzwoniła do mnie.

Plusquamperfekt z „bevor”

Plusquamperfekt możemy również spotkać w konstrukcjach z:

bevor

czyli:

zanim

Przykład:

Bevor ich ins Büro ging, hatte ich gefrühstückt.

Zanim poszedłem do biura, zjadłem śniadanie.

Najpierw:

ich hatte gefrühstückt

Później:

ich ging ins Büro

„Als” i Plusquamperfekt

Plusquamperfekt często pojawia się również po:

als

czyli:

kiedy

Przykład:

Als ich nach Hause kam, hatte meine Frau schon gekocht.

Kiedy wróciłem do domu, moja żona już ugotowała.

Kolejność wydarzeń:

żona ugotowała,
ja wróciłem do domu.

Dlatego:

hatte gekocht

jest w Plusquamperfekt.

„Weil” i Plusquamperfekt

Czas zaprzeszły może występować również po weil.

Ich war müde, weil ich schlecht geschlafen hatte.

Byłem zmęczony, ponieważ źle spałem.

Sie war glücklich, weil sie die Prüfung bestanden hatte.

Była szczęśliwa, ponieważ zdała egzamin.

Er war nervös, weil er noch nie geflogen war.

Był zdenerwowany, ponieważ nigdy wcześniej nie latał samolotem.

Plusquamperfekt z czasownikami rozdzielnie złożonymi

W przypadku czasowników rozdzielnie złożonych Partizip II tworzymy zgodnie z zasadami tego czasownika.

Przykład:

aufstehen → aufgestanden

Ich war früh aufgestanden.

Wcześniej wstałem wcześnie.

einkaufen → eingekauft

Ich hatte schon eingekauft.

Wcześniej zrobiłem już zakupy.

anrufen → angerufen

Sie hatte mich angerufen.

Ona wcześniej do mnie zadzwoniła.

Czasowniki nierozdzielnie złożone

Przy czasownikach z przedrostkami:

be-

ge-

er-

ver-

ent-

zer-

Partizip II często nie otrzymuje ge-.

Przykłady:

besuchen → besucht

Ich hatte meine Freunde besucht.

Odwiedziłem wcześniej przyjaciół.

verkaufen → verkauft

Er hatte sein Auto verkauft.

Sprzedał wcześniej samochód.

verstehen → verstanden

Ich hatte die Frage nicht verstanden.

Nie zrozumiałem wcześniej pytania.

Plusquamperfekt z czasownikami modalnymi

To konstrukcja, która może wydawać się bardziej skomplikowana.

Przy czasownikach modalnych często stosujemy tzw. podwójny bezokolicznik.

Przykład:

Ich hatte arbeiten müssen.

Musiałem wcześniej pracować.

Sie hatte länger bleiben müssen.

Musiała wcześniej zostać dłużej.

Er hatte nicht kommen können.

Nie mógł wcześniej przyjść.

Na początku nauki wystarczy przede wszystkim rozpoznać tę konstrukcję.

Przeczenie w Plusquamperfekt

Przeczenie tworzymy za pomocą:

nicht

lub:

kein

Przykłady:

Ich hatte das nicht gewusst.

Nie wiedziałem tego wcześniej.

Sie war noch nicht angekommen.

Ona jeszcze nie przyjechała.

Wir hatten kein Frühstück gegessen.

Nie zjedliśmy wcześniej śniadania.

Pytania w Plusquamperfekt

Możemy również tworzyć pytania.

Hattest du schon gegessen?

Czy jadłeś już wcześniej?

Hatte er das gewusst?

Czy on o tym wiedział wcześniej?

Warst du schon angekommen?

Czy już przyjechałeś?

Wart ihr schon gegangen?

Czy już wyszliście?

Plusquamperfekt a Perfekt

To bardzo ważne rozróżnienie.

Perfekt

Opisuje wydarzenie z przeszłości:

Ich habe gegessen.

Zjadłem.

Plusquamperfekt

Opisuje wydarzenie, które nastąpiło jeszcze wcześniej:

Ich hatte gegessen.

Zjadłem wcześniej.

Przykład:

Ich ging spazieren, nachdem ich gegessen hatte.

Poszedłem na spacer po tym, jak zjadłem.

Plusquamperfekt a Präteritum

Plusquamperfekt często występuje obok Präteritum.

Als ich nach Hause kam, hatte meine Frau schon gekocht.

Kiedy wróciłem do domu, moja żona już ugotowała.

kam = Präteritum

hatte gekocht = Plusquamperfekt

Wydarzenia:

hatte gekocht
kam

Plusquamperfekt a Perfekt w języku mówionym

W codziennej rozmowie Niemcy bardzo często używają Perfekt do opowiadania o przeszłości.

Plusquamperfekt jest jednak potrzebny wtedy, gdy chcemy jasno wskazać, że jedno wydarzenie było wcześniejsze od drugiego.

Przykład:

Ich war müde, weil ich schlecht geschlafen hatte.

Tutaj Plusquamperfekt bardzo dobrze pokazuje zależność:

wcześniej źle spałem → później byłem zmęczony.

Typowe określenia czasu

Plusquamperfekt często pojawia się ze słowami i wyrażeniami:

schon – już

noch nicht – jeszcze nie

bereits – już

vorher – wcześniej

zuvor – wcześniej

damals – wtedy

Przykłady:

Ich hatte schon gegessen.

Już wcześniej jadłem.

Sie war vorher nach Hause gegangen.

Wcześniej poszła do domu.

Er hatte das bereits gemacht.

On już wcześniej to zrobił.

Najczęstsze błędy

Błąd 1

❌ Ich habe gegessen, bevor ich ging nach Hause.

Poprawnie:

✅ Ich hatte gegessen, bevor ich nach Hause ging.

Błąd 2

❌ Ich war gegessen.

Poprawnie:

✅ Ich hatte gegessen.

Czasownik essen tworzy Plusquamperfekt z haben.

Błąd 3

❌ Ich hatte gegangen.

Poprawnie:

✅ Ich war gegangen.

Czasownik gehen tworzy konstrukcję z sein.

Błąd 4

❌ Nachdem ich hatte gegessen, ging ich spazieren.

Poprawnie:

✅ Nachdem ich gegessen hatte, ging ich spazieren.

Po nachdem czasownik odmieniony znajduje się na końcu.

Najważniejsza tabela

Bezokolicznik	Partizip II	Plusquamperfekt
machen	gemacht	hatte gemacht
lernen	gelernt	hatte gelernt
arbeiten	gearbeitet	hatte gearbeitet
essen	gegessen	hatte gegessen
sehen	gesehen	hatte gesehen
kaufen	gekauft	hatte gekauft
gehen	gegangen	war gegangen
kommen	gekommen	war gekommen
fahren	gefahren	war gefahren
aufstehen	aufgestanden	war aufgestanden

Ćwiczenie

Uzupełnij zdania odpowiednią formą Plusquamperfekt.

1. Nachdem ich ___, ging ich ins Bett.(essen)

2. Als ich ankam, ___ sie schon ___.(gehen)

3. Ich war müde, weil ich schlecht ___ ___.(schlafen)

4. Nachdem wir den Film ___ ___, gingen wir nach Hause.(sehen)

5. Bevor er zur Arbeit ging, ___ er Kaffee ___.(trinken)

Odpowiedzi:

Nachdem ich gegessen hatte, ging ich ins Bett.
Als ich ankam, war sie schon gegangen.
Ich war müde, weil ich schlecht geschlafen hatte.
Nachdem wir den Film gesehen hatten, gingen wir nach Hause.
Bevor er zur Arbeit ging, hatte er Kaffee getrunken

Jak zapamiętać Plusquamperfekt?

Najłatwiej za pomocą prostego schematu:

PRZESZŁOŚĆ I → PRZESZŁOŚĆ II

Pierwsze wydarzenie:

Plusquamperfekt

Drugie wydarzenie:

Präteritum / Perfekt

Przykład:

Ich hatte gegessen → ich ging spazieren.

Najpierw zjadłem.

Potem poszedłem na spacer.

30. Plusquamperfekt w opowiadaniu historii

Czas zaprzeszły jest szczególnie przydatny podczas opowiadania wydarzeń.

Na przykład:

Als ich gestern nach Hause kam, war meine Familie schon gegangen. Ich war überrascht, weil niemand mir gesagt hatte, dass sie ausgegangen waren.

Kiedy wczoraj wróciłem do domu, moja rodzina już wyszła. Byłem zaskoczony, ponieważ nikt mi nie powiedział, że wyszli.

W takim opowiadaniu Plusquamperfekt pomaga uporządkować wydarzenia.

31. Plusquamperfekt w egzaminach z niemieckiego

Plusquamperfekt jest szczególnie ważny na poziomach B1, B2 i wyższych.

Może pojawić się:

w tekstach narracyjnych,
w zadaniach gramatycznych,
podczas pisania opowiadania,
w relacjonowaniu wydarzeń,
w wypowiedziach ustnych.

Nie trzeba używać go w każdym zdaniu. Trzeba natomiast umieć rozpoznać sytuację, w której wydarzenie w przeszłości nastąpiło przed innym wydarzeniem w przeszłości.

32. Jak ćwiczyć Plusquamperfekt?

Dobrym ćwiczeniem jest tworzenie par wydarzeń.

Na przykład:

essen → schlafen

Najpierw jem.

Potem idę spać.

Tworzymy:

Nachdem ich gegessen hatte, ging ich schlafen.

Kolejna para:

arbeiten → nach Hause gehen

Nachdem ich gearbeitet hatte, ging ich nach Hause.

Kolejna:

einkaufen → kochen

Nachdem ich eingekauft hatte, kochte ich das Essen.

W ten sposób zaczynamy automatycznie zauważać kolejność wydarzeń.

33. Plusquamperfekt krok po kroku

Jeżeli chcesz utworzyć zdanie w czasie zaprzeszłym, wykonaj trzy kroki.

Krok 1

Znajdź czasownik.

Na przykład:

essen

Krok 2

Utwórz Partizip II:

gegessen

Krok 3

Dodaj haben lub sein w Präteritum:

hatte gegessen

Gotowe.

W przypadku:

gehen

otrzymujemy:

war gegangen

Podsumowanie

Plusquamperfekt to niemiecki czas zaprzeszły. Używamy go przede wszystkim wtedy, gdy chcemy powiedzieć, że jedno wydarzenie w przeszłości nastąpiło przed innym wydarzeniem w przeszłości.

Podstawowy wzór to:

haben/sein w Präteritum + Partizip II

Przykłady:

Ich hatte gegessen.

Sie hatte gearbeitet.

Wir hatten den Film gesehen.

Er war nach Hause gegangen.

Szczególnie często Plusquamperfekt występuje w konstrukcjach z:

nachdem

bevor

als

weil

Najważniejszy przykład:

Nachdem ich gegessen hatte, ging ich spazieren.

Najpierw zjadłem, później poszedłem na spacer.

Warto zapamiętać również podstawową różnicę:

Perfekt: Ich habe gegessen.

Plusquamperfekt: Ich hatte gegessen.

Plusquamperfekt nie jest więc „kolejnym strasznym czasem” do wykucia. Jego głównym zadaniem jest pokazanie kolejności wydarzeń. Kiedy zaczniemy patrzeć na zdanie jak na małą oś czasu, jego użycie staje się znacznie bardziej intuicyjne.