Marcin Kamola
Zadzwoń do nas
(+48) 799 138 401
Napisz do nas
dr.marcinkamola@gmail.com
Przyimki w języku niemieckim. Najważniejsze zasady, przypadki i przykłady
Przyimki należą do tych elementów języka niemieckiego, które są krótkie, ale potrafią sprawić uczącym się sporo problemów. Słowa takie jak in, an, auf, mit, für, nach, bei czy über pojawiają się niemal w każdym zdaniu, a ich poprawne użycie często zależy od kontekstu i odpowiedniego przypadku.
Czy trzeba więc nauczyć się kilkudziesięciu tabel na pamięć? Na szczęście nie. Najskuteczniej jest podzielić przyimki na grupy i uczyć się ich razem z przypadkami oraz konkretnymi przykładami.
Czym właściwie są przyimki?
Przyimki to krótkie wyrazy, które pokazują relację między różnymi elementami zdania.
Mogą określać między innymi:
- miejsce,
- kierunek,
- czas,
- przyczynę,
- sposób,
- relację między osobami lub rzeczami.
Przykłady:
Ich wohne in Berlin.
Mieszkam w Berlinie.
Ich fahre nach Berlin.
Jadę do Berlina.
Ich fahre mit dem Bus.
Jadę autobusem.
Das Geschenk ist für dich.
Prezent jest dla ciebie.
W każdym z tych zdań przyimek pełni nieco inną funkcję.
Przyimki z Akkusativ
1. Durch – przez
Ich gehe durch den Park.
Idę przez park.
Wir fahren durch die Stadt.
Jedziemy przez miasto.
Zwróć uwagę:
der Park → den Park
Ponieważ durch wymaga Akkusativ.
2. Für – dla
To jeden z najczęściej używanych przyimków.
Das Geschenk ist für dich.
Prezent jest dla ciebie.
Ich kaufe Blumen für meine Mutter.
Kupuję kwiaty dla mojej mamy.
Das ist wichtig für mich.
To jest dla mnie ważne.
3. Gegen – przeciwko / około
Wir spielen gegen eine andere Mannschaft.
Gramy przeciwko innej drużynie.
Przyimek gegen może również oznaczać przybliżoną godzinę:
Wir kommen gegen acht Uhr.
Przyjdziemy około ósmej.
4. Ohne – bez
Ich trinke Kaffee ohne Zucker.
Piję kawę bez cukru.
Er geht ohne seine Frau.
On idzie bez swojej żony.
5. Um – wokół / o
Wir sitzen um den Tisch.
Siedzimy wokół stołu.
Przyimek um stosujemy również przy podawaniu konkretnej godziny:
Der Kurs beginnt um neun Uhr.
Kurs zaczyna się o dziewiątej.
Przyimki z Dativ
1. Aus – z, ze środka
Ich komme aus Polen.
Pochodzę z Polski.
Er kommt aus dem Haus.
On wychodzi z domu.
Sie nimmt das Buch aus der Tasche.
Ona wyjmuje książkę z torby.
2. Bei – u, przy
Ich bin bei meiner Freundin.
Jestem u mojej przyjaciółki.
Er arbeitet bei einer großen Firma.
On pracuje w dużej firmie.
Wir wohnen bei unseren Eltern.
Mieszkamy u naszych rodziców.
Warto zauważyć, że bei nie zawsze należy tłumaczyć dosłownie jako „przy”.
3. Mit – z, za pomocą
Ich fahre mit dem Bus.
Jadę autobusem.
Ich gehe mit meiner Freundin ins Kino.
Idę z moją przyjaciółką do kina.
Wir schreiben mit einem Stift.
Piszemy długopisem.
Przyimek mit zawsze łączy się z Dativ.
Dlatego:
der Bus → mit dem Bus
a nie:
❌ mit den Bus
4. Nach – do / po
Nach stosujemy między innymi przy kierunkach geograficznych i nazwach miast.
Ich fahre nach Berlin.
Jadę do Berlina.
Wir fliegen nach Österreich.
Lecimy do Austrii.
Stosujemy go również w znaczeniu „po”:
Nach der Arbeit gehe ich nach Hause.
Po pracy idę do domu.
5. Seit – od
Seit einem Jahr lerne ich Deutsch.
Od roku uczę się niemieckiego.
Ich wohne seit 2020 in Österreich.
Mieszkam w Austrii od 2020 roku.
W języku niemieckim po seit stosujemy Dativ.
6. Von – od / z
Das ist ein Geschenk von meinem Bruder.
To prezent od mojego brata.
Ich komme gerade von der Arbeit.
Właśnie wracam z pracy.
Der Brief ist von meiner Freundin.
List jest od mojej przyjaciółki.
7. Zu – do
Ich gehe zum Arzt.
Idę do lekarza.
Wir fahren zur Arbeit.
Jedziemy do pracy.
Ich gehe zu meiner Freundin.
Idę do mojej przyjaciółki.
Warto zapamiętać dwie bardzo częste konstrukcje:
zu dem → zum
zu der → zur
Przyimki z Genitiv
Niektóre przyimki wymagają Genitiv.
Najczęściej spotykane to:
wegen – z powodu
trotz – pomimo
während – podczas
statt / anstatt – zamiast
Przykłady:
Wegen des Wetters bleiben wir zu Hause.
Z powodu pogody zostajemy w domu.
Trotz des Regens gehen wir spazieren.
Pomimo deszczu idziemy na spacer.
Während des Urlaubs habe ich viel gelesen.
Podczas urlopu dużo czytałem.
Ważna uwaga dotycząca języka codziennego
W mówionym niemieckim można spotkać konstrukcje, w których zamiast Genitiv pojawia się Dativ, szczególnie po wegen.
Przykładowo można usłyszeć:
wegen dem Wetter
zamiast standardowego:
wegen des Wetters
W języku formalnym, pisanym i podczas nauki do egzaminu warto jednak stosować standardową konstrukcję z Genitiv.
Przyimki zmienne. Akkusativ czy Dativ?
To jedna z najważniejszych grup.
Należą do niej między innymi:
an
auf
hinter
in
neben
über
unter
vor
zwischen
I tutaj pojawia się bardzo ważna zasada.
Jeżeli odpowiadamy na pytanie:
gdzie?
najczęściej używamy Dativ.
Jeżeli pytamy:
dokąd?
i występuje ruch lub zmiana miejsca, używamy Akkusativ.
1. In + Dativ
Jeżeli mówimy, gdzie coś się znajduje:
Ich bin in der Küche.
Jestem w kuchni.
Das Buch liegt in der Tasche.
Książka leży w torbie.
Wir wohnen in Deutschland.
Mieszkamy w Niemczech.
2. In + Akkusativ
Jeżeli mówimy o kierunku:
Ich gehe in die Küche.
Idę do kuchni.
Ich lege das Buch in die Tasche.
Wkładam książkę do torby.
Zwróć uwagę:
in der Küche
gdzie?
Dativ
ale:
in die Küche
dokąd?
Akkusativ
3. Auf + Dativ
Das Buch liegt auf dem Tisch.
Książka leży na stole.
Pytanie:
Wo?
Gdzie?
Dlatego Dativ.
4. Auf + Akkusativ
Ich lege das Buch auf den Tisch.
Kładę książkę na stół.
Pytanie:
Wohin?
Dokąd?
Dlatego Akkusativ.
5. An + Dativ i Akkusativ
Ta sama zasada działa z an.
Das Bild hängt an der Wand.
Obraz wisi na ścianie.
Gdzie?
Dativ.
Ich hänge das Bild an die Wand.
Wieszam obraz na ścianę.
Dokąd?
Akkusativ.
6. Najważniejsza zasada: Wo czy Wohin?
W przypadku przyimków zmiennych warto zadawać sobie dwa pytania:
Wo? Gdzie? → Dativ
Wohin? Dokąd? → Akkusativ
Przykład:
Wo ist das Kind?
Gdzie jest dziecko?
Das Kind ist im Zimmer.
Dziecko jest w pokoju.
Wohin geht das Kind?
Dokąd idzie dziecko?
Das Kind geht ins Zimmer.
Dziecko idzie do pokoju.
7. Im i ins
W języku niemieckim bardzo często spotkamy skrócone formy przyimków i rodzajników.
in dem → im
in das → ins
Przykłady:
Ich bin im Büro.
Jestem w biurze.
Ich gehe ins Büro.
Idę do biura.
To bardzo częste konstrukcje i warto nauczyć się ich od razu jako gotowych połączeń.
8. Am i ans
Podobnie:
an dem → am
an das → ans
Przykłady:
Ich bin am Bahnhof.
Jestem na dworcu.
Ich gehe ans Fenster.
Podchodzę do okna.
9. Zum i zur
zu dem → zum
zu der → zur
Przykłady:
Ich gehe zum Arzt.
Idę do lekarza.
Ich gehe zur Arbeit.
Idę do pracy.
To jedne z najczęściej używanych konstrukcji w języku niemieckim.
Najczęściej używane przyimki czasu
Przyimki są również bardzo ważne przy określaniu czasu.
1. Um
Używamy przy konkretnej godzinie:
Der Unterricht beginnt um acht Uhr.
Lekcja zaczyna się o ósmej.
2. Am
Używamy między innymi przy dniach tygodnia:
Am Montag arbeite ich.
W poniedziałek pracuję.
Am Wochenende habe ich frei.
W weekend mam wolne.
3. Im
Używamy przy miesiącach i porach roku:
Im Januar ist es kalt.
W styczniu jest zimno.
Im Sommer fahren wir nach Italien.
Latem jedziemy do Włoch.
4. Seit
Seit einem Monat lerne ich Deutsch.
Od miesiąca uczę się niemieckiego.
5. Vor
Vor zwei Jahren habe ich in Berlin gewohnt.
Dwa lata temu mieszkałem w Berlinie.
6. Nach
Nach der Arbeit gehe ich nach Hause.
Po pracy idę do domu.
15. Najczęstsze błędy Polaków
Błąd 1: „mit den Bus”
❌ Ich fahre mit den Bus.
Poprawnie:
✅ Ich fahre mit dem Bus.
Ponieważ mit zawsze wymaga Dativ.
Błąd 2: „für meinem Freund”
❌ Das ist für meinem Freund.
Poprawnie:
✅ Das ist für meinen Freund.
Ponieważ für wymaga Akkusativ.
Błąd 3: „mit meine Freundin”
❌ Ich fahre mit meine Freundin.
Poprawnie:
✅ Ich fahre mit meiner Freundin.
mit + Dativ
Błąd 4: Mylenie in der i in die
Ich bin in der Schule.
Jestem w szkole.
Ich gehe in die Schule.
Idę do szkoły.
Pierwsze zdanie odpowiada na pytanie:
Wo?
Drugie:
Wohin?
16. Jak najlepiej uczyć się przyimków?
Najgorszym sposobem jest nauka długiej listy:
mit = z
für = dla
bei = u
zu = do
Po kilku dniach wszystko może zacząć się mieszać. Lepsza metoda to nauka przyimka razem z przypadkiem i przykładowym zdaniem.
Na przykład:
mit + Dativ
mit dem Bus
mit meiner Freundin
für + Akkusativ
für meinen Bruder
für dich
bei + Dativ
bei meiner Mutter
bei der Arbeit
W ten sposób zapamiętujemy nie tylko znaczenie przyimka, ale również jego praktyczne zastosowanie.
Przyimki jako gotowe połączenia
Niektórych konstrukcji najlepiej nauczyć się niemal jak pojedynczych słów.
Na przykład:
Angst vor etwas haben
bać się czegoś
warten auf jemanden
czekać na kogoś
sprechen mit jemandem
rozmawiać z kimś
denken an jemanden
myśleć o kimś
sich interessieren für etwas
interesować się czymś
To bardzo ważne, ponieważ przyimek często jest częścią całej konstrukcji.
Przyimki i czasowniki
Wiele czasowników łączy się z określonymi przyimkami.
Przykłady:
warten auf
czekać na
Ich warte auf den Bus.
Czekam na autobus.
denken an
myśleć o
Ich denke an dich.
Myślę o tobie.
sprechen mit
rozmawiać z
Ich spreche mit meinem Lehrer.
Rozmawiam z moim nauczycielem.
sich freuen auf
cieszyć się na coś, oczekiwać czegoś z radością
Ich freue mich auf den Urlaub.
Cieszę się na urlop.
Przyimki i życie codzienne
Przyimki pojawiają się praktycznie w każdej rozmowie.
Ich gehe zur Arbeit.
Idę do pracy.
Ich fahre mit dem Auto.
Jadę samochodem.
Ich komme aus Polen.
Pochodzę z Polski.
Ich wohne in Österreich.
Mieszkam w Austrii.
Ich gehe zum Arzt.
Idę do lekarza.
Das Geschenk ist für meine Mutter.
Prezent jest dla mojej mamy.
Dlatego ich opanowanie bardzo szybko przekłada się na swobodniejsze mówienie.
Ćwiczenie
Uzupełnij odpowiednim przyimkiem:
- Ich fahre ___ dem Bus.
- Das Geschenk ist ___ dich.
- Ich komme ___ Polen.
- Ich gehe ___ Arzt.
- Das Buch liegt ___ dem Tisch.
- Ich lege das Buch ___ den Tisch.
- Wir wohnen ___ Deutschland.
- Ich gehe ___ die Küche.
- Ich arbeite ___ Montag.
- Der Kurs beginnt ___ neun Uhr.
Odpowiedzi:
- mit
- für
- aus
- zum
- auf
- auf
- in
- in
- am
- um
Jak korepetycje pomagają w nauce przyimków?
Przyimki są jednym z tych tematów, które najlepiej ćwiczyć w kontekście. Podczas indywidualnych zajęć można wykorzystać:
- opisywanie drogi,
- rozmowy o pracy,
- sytuacje w urzędzie,
- rozmowy o rodzinie,
- opisywanie mieszkania,
- planowanie podróży,
- ćwiczenia z Akkusativ i Dativ.
Dzięki temu uczeń nie musi za każdym razem zastanawiać się: „Który przypadek był tutaj potrzebny?” Z czasem odpowiednia konstrukcja zaczyna pojawiać się automatycznie.
Podsumowanie
Przyimki są niewielkimi słowami, ale mają ogromne znaczenie dla poprawności języka niemieckiego.
Najważniejsze grupy to:
1. Akkusativ
durch, für, gegen, ohne, um
2. Dativ
aus, bei, mit, nach, seit, von, zu
3. Genitiv
wegen, trotz, während, statt
4. Akkusativ lub Dativ
an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen
W przypadku ostatniej grupy warto pamiętać:
Wo? → Dativ
Wohin? → Akkusativ
Nie warto jednak próbować zapamiętać wszystkich przyimków jednocześnie. Znacznie skuteczniejsza jest nauka małymi grupami i przede wszystkim w konkretnych zdaniach. Przyimek + przypadek + przykład to znacznie lepszy zestaw do zapamiętania niż sama lista słówek.
FAQ
Które przyimki niemieckie łączą się z Akkusativ?
Najważniejsze to durch, für, gegen, ohne, um.
Które przyimki wymagają Dativ?
Między innymi aus, bei, mit, nach, seit, von, zu.
Kiedy używamy Akkusativ po in, auf i an?
Gdy mówimy o kierunku lub zmianie miejsca i odpowiadamy na pytanie Wohin?
Kiedy używamy Dativ po in, auf i an?
Gdy opisujemy miejsce i odpowiadamy na pytanie Wo?
Czy trzeba uczyć się wszystkich przyimków na pamięć?
Nie. Najlepiej podzielić je na grupy według przypadku i uczyć się ich razem z przykładami.
Dlaczego „mit dem Bus”, ale „für den Bus”?
Ponieważ mit wymaga Dativ, natomiast für wymaga Akkusativ.
Potrzebujesz profesjonalnej pomocy w nauce? Kliknij tutaj i umów się na darmową, godzinną lekcję próbną.
Przeczytaj także:
Marcin
Kamola