Marcin Kamola
Zadzwoń do nas
(+48) 799 138 401
Napisz do nas
dr.marcinkamola@gmail.com
Jak wykorzystywać autentyczne materiały na lekcjach niemieckiego?
Podręcznik jest bardzo przydatnym narzędziem, ale język niemiecki nie istnieje wyłącznie na jego stronach. Uczeń, który chce swobodnie posługiwać się językiem, powinien mieć kontakt również z materiałami, które powstały dla rodzimych użytkowników języka. Reklama, menu restauracji, ogłoszenie o mieszkaniu, wiadomość e-mail, formularz, podcast czy krótki artykuł prasowy pokazują język w jego naturalnym środowisku. Takie materiały pozwalają uczniowi zobaczyć, że niemiecki może wyglądać inaczej niż w ćwiczeniach. Jednocześnie samo przyniesienie na lekcję autentycznego tekstu nie gwarantuje dobrej lekcji. Materiał powinien być odpowiednio dobrany, przygotowany i wykorzystany.
1. Czym są autentyczne materiały?
Autentyczny materiał to taki, który nie został stworzony specjalnie do nauki języka.
Może to być:
- menu restauracji,
- ogłoszenie o wynajmie mieszkania,
- reklama,
- artykuł,
- wiadomość na stronie internetowej,
- formularz,
- rozkład jazdy,
- instrukcja,
- komentarz internetowy,
- podcast,
- wywiad,
- film,
- ogłoszenie,
- e-mail,
- oferta pracy,
- fragment programu telewizyjnego.
Właśnie dlatego takie materiały są wartościowe. Pokazują język używany w rzeczywistych sytuacjach.
2. Nie wybieraj materiału tylko dlatego, że jest „prawdziwy”
Autentyczność sama w sobie nie jest celem.
Jeżeli nauczyciel przyniesie tekst pełen skomplikowanego słownictwa, którego uczeń nie jest w stanie zrozumieć, materiał może bardziej zniechęcić niż pomóc.
Najważniejsze pytanie brzmi:
„Czy ten materiał jest odpowiedni dla tego ucznia i tego celu?”
Autentyczny tekst powinien być przede wszystkim użyteczny dydaktycznie.
3. Dopasuj materiał do poziomu
Na A1 można wykorzystać bardzo proste materiały:
- krótkie menu,
- ceny,
- godziny otwarcia,
- podstawowe ogłoszenia,
- krótkie reklamy.
Na A2 można wprowadzać:
- proste strony internetowe,
- ogłoszenia,
- krótkie wiadomości,
- formularze,
- proste reklamy.
Na B1 i B2 możliwości są znacznie większe:
- artykuły,
- podcasty,
- wiadomości,
- wywiady,
- fora internetowe,
- oferty pracy.
Na C1 i C2 można pracować z niemal pełnym zakresem autentycznych materiałów.
4. Zawsze określ cel pracy z materiałem
Nie wystarczy powiedzieć:
„Przeczytajcie ten artykuł.”
Uczeń powinien wiedzieć, po co go czyta.
Celem może być:
- znalezienie konkretnej informacji,
- zrozumienie głównej myśli,
- poznanie słownictwa,
- znalezienie argumentów,
- analiza stylu,
- przygotowanie do rozmowy,
- rozwiązanie konkretnego problemu.
To samo źródło można więc wykorzystać na wiele sposobów.
5. Nie tłumacz tekstu słowo po słowie
To jeden z najczęstszych problemów podczas pracy z autentycznymi materiałami.
Uczeń widzi nieznane słowo i natychmiast pyta o jego znaczenie.
Nauczyciel tłumaczy.
Pojawia się kolejne słowo.
Nauczyciel znowu tłumaczy.
Po kilkunastu minutach lekcja zamienia się w tłumaczenie tekstu.
Tymczasem warto najpierw zapytać:
„Was kannst du aus dem Kontext verstehen?”
Uczeń powinien mieć możliwość wykorzystania kontekstu, podobieństwa do innych słów i swojej wiedzy.
6. Pracuj od ogółu do szczegółu
Pierwszy kontakt z materiałem powinien być stosunkowo prosty.
Przykład:
„Worum geht es in diesem Text?”
Dopiero później można przejść do szczegółów:
„Warum hat die Person das gemacht?”
„Welche Probleme werden erwähnt?”
„Welche Lösung wird vorgeschlagen?”
Uczeń najpierw buduje ogólne rozumienie, a dopiero potem analizuje szczegóły.
7. Przygotuj ucznia przed kontaktem z materiałem
Kilka minut przygotowania może znacząco ułatwić pracę.
Przed tekstem dotyczącym wynajmu mieszkania można zapytać:
„Was ist dir bei einer Wohnung wichtig?”
Przed artykułem o pracy:
„Was ist für dich bei einem Arbeitsplatz wichtig?”
Przed podcastem o podróżach:
„Welche Probleme können beim Reisen entstehen?”
Uczeń aktywuje już posiadaną wiedzę i łatwiej odnajduje się w nowym materiale.
8. Wykorzystuj materiały związane z realnym życiem ucznia
To szczególnie ważne podczas lekcji indywidualnych.
Jeżeli uczeń mieszka w Niemczech lub Austrii, można pracować z:
- lokalnymi ogłoszeniami,
- formularzami,
- informacjami urzędowymi,
- ofertami pracy,
- wiadomościami dotyczącymi regionu,
- stronami sklepów i usług.
Jeżeli uczeń przygotowuje się do pracy, można wykorzystać prawdziwe oferty zatrudnienia.
Jeżeli planuje podróż, można pracować z rzeczywistą stroną hotelu.
Materiał staje się wtedy częścią jego życia, a nie abstrakcyjnym ćwiczeniem.
9. Wykorzystuj reklamy
Reklamy są świetnym materiałem dydaktycznym.
Są zazwyczaj krótkie, konkretne i pełne charakterystycznego języka.
Można analizować:
- słownictwo,
- przymiotniki,
- hasła reklamowe,
- tryb rozkazujący,
- argumentację,
- język perswazji.
Można również zapytać:
„Warum ist diese Werbung effektiv?”
To pozwala połączyć język z krytycznym myśleniem.
10. Wykorzystuj ogłoszenia i oferty
Ogłoszenia o mieszkaniach, pracy czy sprzedaży są bardzo praktyczne.
Przykładowe zadanie:
Uczeń otrzymuje trzy oferty mieszkań.
Ma wybrać najlepszą i uzasadnić swoją decyzję.
„Welche Wohnung würdest du wählen? Warum?”
Uczeń musi wtedy:
- zrozumieć informacje,
- porównać oferty,
- wykorzystać słownictwo,
- argumentować.
Jedno krótkie ogłoszenie może więc uruchomić kilka umiejętności jednocześnie.
11. Wykorzystuj formularze
Formularze są szczególnie przydatne dla osób mieszkających lub pracujących w kraju niemieckojęzycznym.
Uczeń może ćwiczyć:
- dane osobowe,
- adres,
- daty,
- informacje zawodowe,
- wybór odpowiednich opcji,
- rozumienie formalnego języka.
Można również stworzyć sytuację:
„Du musst dieses Formular ausfüllen. Welche Informationen brauchst du?”
To jest język, który może być uczniowi rzeczywiście potrzebny poza lekcją.
12. Wykorzystuj strony internetowe
Strony internetowe dają ogromne możliwości.
Można pracować na stronach:
- hoteli,
- restauracji,
- sklepów,
- muzeów,
- firm,
- urzędów,
- przewoźników,
- organizatorów wydarzeń.
Zadanie może polegać na znalezieniu konkretnej informacji.
Na przykład:
„Wann beginnt die Veranstaltung?”
„Wie viel kostet die Eintrittskarte?”
„Welche Bedingungen gelten?”
Uczeń nie musi rozumieć całej strony. Musi znaleźć potrzebną informację.
To bardzo ważna umiejętność językowa.
13. Wykorzystuj autentyczne nagrania
Naturalna niemiecka mowa często różni się od języka z podręcznika.
W nagraniach pojawiają się:
- skrócenia,
- potoczne wyrażenia,
- różne akcenty,
- przerwy,
- powtórzenia,
- niepełne zdania,
- naturalne tempo.
Dzięki temu uczeń może stopniowo przyzwyczajać się do prawdziwego języka.
Nie trzeba jednak zaczynać od długiego podcastu.
Czasami wystarczy 30–60 sekund.
14. Nie wymagaj zrozumienia każdego słowa
To szczególnie ważne podczas pracy z autentycznym słuchaniem.
Uczeń może zrozumieć główny sens nagrania, nawet jeśli nie rozumie 20% słów.
Warto nauczyć go odróżniać:
„Nie rozumiem tego słowa”
od:
„Nie rozumiem całej informacji”.
To dwie zupełnie różne sytuacje.
15. Wykorzystuj krótkie fragmenty filmów
Film może być świetnym materiałem dydaktycznym, ale nie trzeba oglądać całego filmu.
Wystarczy krótka scena.
Na przykład scena w restauracji może posłużyć do ćwiczenia:
- zamawiania jedzenia,
- pytań,
- reklamacji,
- uprzejmych zwrotów,
- języka potocznego.
Po obejrzeniu uczeń może odegrać podobną scenkę.
16. Pokazuj różnice między językiem podręcznikowym a naturalnym
Autentyczne materiały są świetnym sposobem na pokazanie uczniowi, że istnieją różne sposoby wyrażania tej samej myśli.
Podręcznik może podawać:
„Wie geht es dir?”
W naturalnej rozmowie uczeń może spotkać również:
„Wie geht's?”
„Alles gut?”
„Na, wie geht's?”
Ważne jest jednak wyjaśnienie, kiedy dane wyrażenie jest odpowiednie.
Autentyczny materiał powinien rozszerzać wiedzę ucznia, a nie tworzyć chaos.
17. Wykorzystuj autentyczne materiały do nauki słownictwa
Nie trzeba tworzyć osobnej listy 30 słów z każdego tekstu.
Lepiej wybrać kilka najważniejszych wyrażeń.
Przykład:
Uczeń czyta ofertę pracy.
Zamiast wypisywać każde nieznane słowo, można wybrać:
- Berufserfahrung,
- Arbeitszeiten,
- Aufgaben,
- sich bewerben,
- Voraussetzungen.
Następnie wykorzystać je w rozmowie.
18. Przekształcaj materiał w zadanie komunikacyjne
To jeden z najważniejszych etapów.
Uczeń przeczytał ofertę mieszkania.
Co dalej?
Można powiedzieć:
„Du möchtest diese Wohnung mieten. Ruf den Vermieter an.”
Uczeń musi wykorzystać informacje z tekstu w rozmowie.
Wtedy materiał przestaje być tylko tekstem. Staje się narzędziem komunikacji.
19. Pozwól uczniowi samodzielnie wybierać materiały
Na wyższych poziomach można przekazać część odpowiedzialności uczniowi.
Zadanie:
„Znajdź w tym tygodniu jeden niemiecki artykuł, który cię interesuje.”
Na kolejnej lekcji uczeń:
- przedstawia temat,
- wyjaśnia najważniejsze informacje,
- wybiera kilka nowych słów,
- mówi, co o tym sądzi.
W ten sposób autentyczne materiały stają się częścią samodzielnej nauki.
Przykład 45-minutowej lekcji z autentycznym materiałem
Temat: wynajem mieszkania.
Materiał: prawdziwe ogłoszenie mieszkaniowe.
1. Rozgrzewka, 5 minut
„Was ist dir bei einer Wohnung wichtig?”
2. Pierwszy kontakt z materiałem, 5 minut
Uczeń szybko przegląda ogłoszenie.
Zadanie:
„Was für eine Wohnung ist das?”
3. Wyszukiwanie informacji, 10 minut
Uczeń znajduje:
-
cenę,
-
lokalizację,
-
powierzchnię,
-
liczbę pokoi,
-
dostępność,
-
dodatkowe informacje.
4. Słownictwo, 10 minut
Nauczyciel wybiera kilka najważniejszych wyrażeń.
Uczeń tworzy własne zdania.
5. Zadanie komunikacyjne, 10 minut
Symulacja rozmowy:
„Du interessierst dich für die Wohnung. Du rufst den Vermieter an.”
Uczeń zadaje pytania dotyczące ogłoszenia.
6. Podsumowanie, 5 minut
Uczeń odpowiada:
„Würdest du diese Wohnung mieten? Warum oder warum nicht?”
Jedno autentyczne ogłoszenie staje się więc materiałem do czytania, słownictwa, mówienia i argumentowania.
Jak często korzystać z autentycznych materiałów?
Nie ma potrzeby, aby każda lekcja opierała się na autentycznym materiale.
Można wprowadzać je:
- raz w tygodniu,
- co kilka lekcji,
- jako element większego tematu,
- jako materiał dodatkowy,
- jako zadanie domowe.
Najważniejsza jest regularność i sens dydaktyczny.
Jak wybierać materiały?
Przed wykorzystaniem materiału warto zadać sobie pięć pytań:
- Czy materiał odpowiada poziomowi ucznia?
- Czy pasuje do celu lekcji?
- Czy zawiera język przydatny dla ucznia?
- Czy można stworzyć na jego podstawie konkretne zadanie?
- Czy materiał nie jest zbyt długi?
Jeżeli odpowiedź na większość pytań brzmi „tak”, materiał prawdopodobnie będzie dobrym wyborem.
Najczęstsze błędy nauczyciela
Wybieranie zbyt trudnych materiałów
Autentyczność nie oznacza, że materiał musi być skomplikowany.
Tłumaczenie wszystkiego
Uczeń powinien mieć możliwość samodzielnego odkrywania znaczenia.
Brak konkretnego celu
Sam tekst nie jest jeszcze ćwiczeniem.
Zbyt długi materiał
Krótki fragment wykorzystany dobrze może być znacznie wartościowszy niż dziesięć stron tekstu.
Brak komunikacji
Uczeń powinien po kontakcie z materiałem coś powiedzieć, napisać, wyjaśnić lub zrobić.
Wprowadzanie zbyt dużej liczby nowych słów
Nie każde nieznane słowo musi być omawiane.
Wykorzystywanie materiałów przypadkowych
Materiał powinien odpowiadać potrzebom ucznia i celowi lekcji.
Najważniejsza zasada
Autentyczny materiał nie powinien być celem lekcji.
Jest narzędziem.
Nie chodzi o to, aby uczeń przeczytał prawdziwy niemiecki artykuł. Chodzi o to, aby dzięki temu artykułowi nauczył się czegoś, co będzie potrafił wykorzystać.
Najlepsze materiały autentyczne to często te, które pozwalają stworzyć sytuację bardzo podobną do rzeczywistego życia.
Uczeń nie tylko czyta ogłoszenie o mieszkaniu. Podejmuje decyzję.
Nie tylko ogląda reklamę. Ocenia ją.
Nie tylko słucha podcastu. Przedstawia własną opinię.
Nie tylko czyta ofertę pracy. Przygotowuje się do rozmowy.
Właśnie wtedy autentyczny język zaczyna naprawdę pracować.
Podsumowanie
Autentyczne materiały mogą znacząco wzbogacić lekcje niemieckiego.
Warto:
- dopasowywać materiały do poziomu,
- określać konkretny cel pracy,
- przygotowywać ucznia przed kontaktem z materiałem,
- pracować od ogółu do szczegółu,
- nie tłumaczyć wszystkiego,
- wykorzystywać materiały związane z życiem ucznia,
- korzystać z reklam, ogłoszeń, formularzy i stron internetowych,
- wprowadzać autentyczne nagrania,
- pokazywać naturalny język,
- wybierać najważniejsze słownictwo,
- przekształcać materiały w zadania komunikacyjne,
- zachęcać ucznia do samodzielnego wyszukiwania materiałów.
Podręcznik może uporządkować naukę. Autentyczne materiały pokazują natomiast uczniowi, jak język funkcjonuje poza salą lekcyjną.
A właśnie tam uczeń będzie musiał z niego korzystać.
FAQ
Od jakiego poziomu można używać autentycznych materiałów?
Już od A1, pod warunkiem odpowiedniego wyboru materiału. Na początku najlepiej sprawdzają się krótkie, proste i mocno wizualne materiały.
Czy autentyczny materiał musi być w całości zrozumiały?
Nie. Uczeń powinien nauczyć się radzić sobie również z częściowym rozumieniem.
Czy trzeba tłumaczyć wszystkie nowe słowa?
Nie. Warto wybierać tylko te słowa i wyrażenia, które są istotne dla celu lekcji.
Jakie autentyczne materiały są najlepsze dla początkujących?
Dobre będą krótkie menu, reklamy, godziny otwarcia, proste ogłoszenia, ceny, krótkie formularze i materiały zawierające dużo informacji wizualnych.
Czy można wykorzystywać materiały z internetu?
Tak. Warto jednak zwracać uwagę na aktualność, poziom trudności, wiarygodność źródła oraz prawa do wykorzystywania materiału.
Czy autentyczne materiały mogą zastąpić podręcznik?
Mogą stanowić ważną część kursu, ale nie muszą całkowicie zastępować podręcznika. Najlepsze efekty często daje świadome łączenie różnych źródeł.
Jak wykorzystać autentyczny materiał na lekcji indywidualnej?
Najlepiej połączyć go z konkretnym celem ucznia. Oferta pracy może posłużyć do przygotowania rozmowy kwalifikacyjnej, ogłoszenie mieszkaniowe do ćwiczenia rozmowy z wynajmującym, a strona restauracji do symulacji rezerwacji stolika.
Potrzebujesz profesjonalnej pomocy w nauce? Kliknij tutaj i umów się na darmową, godzinną lekcję próbną.
Przeczytaj także:
Marcin
Kamola